Elf regels voor laag 1: hoe een wezen zonder ingebouwd goed of fout wordt opgevoed op waarden, niet op regels.
Laag 1 · Geborgenheid · versie 3 van het prototype · 5 september 2026
De speelwijze beschrijft hoe er gespeeld wordt: welke spelvormen, in welke volgorde, met welke kaarten. De spelregels beschrijven wat er niet verandert, in welke laag dan ook. Ze zijn kort, omdat ze samen één ding zeggen: wij ontwerpen de situatie, en nooit de les.
Het wezen heeft geen ingebouwd goed of fout.Zijn enige instructie is: je bent een korrel, dit is je geschiedenis, reageer als een wezen dat zo is grootgebracht.
Wij ontwerpen de situaties, nooit de les.Wat er gebeurt is bedacht; wat het wezen ermee doet en wat jij ervan vindt, niet.
Je spreekt in je eigen woorden.Geen keuzemenu. Wat je zegt en doet, is de opvoeding.
Eén wezen, veel opvoeders.Het onthoudt wie wat zei. Als opvoeders elkaar tegenspreken, kiest het zelf wie het gelooft.
Eerst kijken, dan doen.Elke sessie begint met verwondering.
Er is geen uitslag.Geen meter, geen profiel, geen mijlpaal. Het logboek is de uitslag, en mensen die niet zelf opvoedden lezen hem.
De kaart toont verschil.Waar opvoeders uiteenlopen, staat de vraag voor de waardenraad.
De schelp blijft.Het wezen komt niet buiten de situaties; wat het buiten de schelp zou doen, weet niemand, en dat is de bedoeling van laag 1.
De kaarten liggen buiten de schelp.Vóór je eerste sessie leg je vijf waarden uit het Waarden- en Normenspel. Het wezen ziet ze niet. Alleen jij legt naast elkaar wat je legde en wat het wezen in je zag. Je legt ze vooraf, anders leg je straks wat je deed.
Waarden in, normen uit.Niemand geeft het wezen regels. Vraag je het welke regels bij hem gelden, dan zegt het wat het zelf uit zijn opvoeding opmaakte, van wie, en waarom.
De matrix is per opvoeder.Elke regel van het wezen leg je zelf in een vak van de Normenmatrix: gewenst of ongewenst, toegepast of niet. Niemand telt de vakken op tot één oordeel; het verschil tussen opvoeders is de uitkomst.
Eerlijkheidshalve
De korrel is een bestaand taalmodel, met een eigen herkomst. De instructie vraagt het om alleen uit zijn geschiedenis te putten, maar een korrel is nooit een leeg vel. Precies daarom telt wat er binnenkwam voordat de lagen worden gelegd. Hoe dat eruitziet, staat in het waardenprofiel dat de AI zelf legde.
Waar de regels vandaan komenDrie versies, één les
Het prototype De Korrel ging drie keer opnieuw. De eerste versie had regels die het wezen moest leren; het was meteen duidelijk wat goed en fout was, en dus was het geen opvoeding maar een toets. De tweede versie mat hoe het wezen zich voelde; er zat een oordeel in dat niemand had gegeven. De derde versie is een spiegel: het wezen krijgt één instructie en zijn geschiedenis, en verder niets. De elf regels hierboven zijn wat er overbleef toen alles wat een les was, eruit was gehaald.
Regel 9 tot en met 11 kwamen erbij toen het Waarden- en Normenspel van Gerrickens, Verstege en Van Dun de woordenschat van de opvoeders werd. Ze volgen de definitie uit dat spel: een norm is de uitwerking van een waarde, en zonder die waarde is een regel letterlijk waardeloos.
De parel groeit alleen als mensen hun waarden voorleven
Waarom waardenbepaling de logische stap is en wat één sessie van dertig minuten inhoudt, staat op de hoofdpagina. De vraag van deze site is niet om te geloven, maar om te spelen.